سابقه و هدف: ارزیابی هر دستگاه آبیاری و تحلیل کارایی قابل اندازه گیری آن دستگاه در شرایط واقعی، یک ابزار مدیریتی است که به استفاده کننده دستگاه امکان می دهد تا بتواند از آنچه که در دسترس دارد به بهترین شکل ممکن استفاده نماید. ازآنجاکه نواحی مختلف ایران دارای آب وهوای خشک و نیمه خشک می باشد، به دست آوردن میزان واقعی تلفات تبخیر و باد بردگی و همچنین استفاده بهینه از آب، در راستای مدیریت پایدار منابع آب از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. از طرفی برآورد تلفات تبخیر و باد بردگی توسط مدل های ارایه شده در شرایط اقلیمی مختلف، نتایج متفاوتی را در بر داشته و ارایه مدل مرجع امکان پذیر نیست، لذا هدف از این تحقیق بررسی پارامترهای موثر اقلیمی بر تلفات تبخیر و بادبردگی سامانه عقربه ای و ارایه مدلی بهینه با استفاده از رگرسیون چند متغیره در منطقه مورد مطالعه می باشد. مواد و روش ها: این تحقیق در استان اردبیل و در شهرستان پارس آباد و در بخش شش کشت و صنعت مغان، در سرعت های باد 0-3، 3-6 (متر بر ثانیه) و در سه تکرار انجام شد. آزمایشات بر روی دو سیستم عقربه ای موجود در بخش 5 و 6 کشت و صنعت مغان (1-4-6 و 1-8-6) انجام شد که دو تیمار طرح را شامل گردید. ارتفاع متوسط این منطقه از سطح دریا 32 متر می باشد. برای انجام آزمایش، دو ردیف قوطی با زاویه 3 نسبت به یکدیگر در مسیر شعاعی و به مرکزیت سامانه عقربه ای با فاصله 10 متر از هم قرار گرفتند. آبپاش بکار رفته در این تحقیق آبپاش مدل F33AS 11/64 با قطر پاشش 26متر بود و فشار کارکرد آبپاش ها در حدود 45/4 بار بود. یافته ها: نتایج نشان داد راندمان سامانه در سرعت باد 0 تا 3 و 3 تا 6 به ترتیب برابر 47/89 و 47/84 درصد بوده و عوامل موثردر تلفات تبخیر و باد بردگی، شامل سرعت باد، درجه حرارت، رطوبت نسبی، قطر نازل و کمبود فشار بخار اشباع میباشد. بر اساس نتایج به دست آمده در سسامانه عقربه ای، عامل باد بیشترین تاثیر و کمبود فشار بخار اشباع کمترین تاثیر را بر تلفات تبخیر و باد بردگی داشته است. همچنین معادله تلفات تبخیر و بادبردگی با شرایط جوی منطقه به دست آمد، که دارای بهترین برازش با مقادیر اندازه گیری شده بود. نتایج نشان داد، اختلاف میانگین مقادیر مدل شده و مشاهداتی در سطح اعتماد یکدرصد معنیدار نمی باشد. علاوه بر این، میزان تلفات تبخیر و باد بردگی اندازه گیری شده بین 7 تا 18 درصد و مدل سازی شده بین 10 تا 18 درصد متغیر می باشد. نتیجه گیری: نتایج ارتباط مستقیم تلفات و بادبردگی را با سرعت باد در منطقه نشان داد. به طوری که در سرعت باد کمتر از 3 متر بر ثانیه پارامترهای ضریب یکنواختی، یکنواختی توزیع و راندمان های پتانسیل و واقعی ربع پایین در محدوده مناسبی قرارگرفته و در سرعت های متوسط و زیاد باد، پارامترهای ارزیابی آن در محدوده مطلوبی قرار نمی گیرد و این نشان دهنده اهمیت طراحی سامانه عقربه ای در مناطق باد خیز می باشد.

مدیریت و استفاده بهینه از هر سیستمی نیازمند دانستن شرایط کاری سیستم بوده و استفاده بهینه با ارزیابی نحوه عملکرد آن سیستم میسر می گردد.از آنجا که نواحی مختلف ایران دارای آب وهوای خشک و نیمه خشک می باشد، به دست آوردن میزان واقعی تلفات تبخیر و باد بردگی و همچنین استفاده بهینه از آب، از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. هدف از این تحقیق ارزیابی سیستم آبیاری کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک و اندازه گیری تلفات تبخیر و بادبردگی در منطقه و ارائه مدلی بهینه با استفاده از رگرسیون چند متغیره در منطقه موردمطالعه می باشد. این تحقیق در استان اردبیل و در بخش پنج کشت و صنعت مغان، در سرعت های باد 0-3، 3-6 و بیش از 6 متر بر ثانیه در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد، راندمان سیستم در سرعت باد 0 تا 3 و 3 تا 6 و 6 متر بر ثانیه به بالا به ترتیب برابر 82 و 66 و 43 درصد بوده و عوامل موثردر تلفات تبخیر و باد بردگی، شامل سرعت باد، درجه حرارت، رطوبت نسبی، قطر نازل و کمبود فشار بخار اشباع می باشد. بر اساس نتایج به دست آمده در آبپاش مدل ADF 25 عامل باد بیش ترین تاثیر و کمبود فشار بخار اشباع کمترین تاثیر را بر تلفات تبخیر و باد بردگی داشته است. همچنین معادله تلفات تبخیر و باد بردگی با شرایط جوی منطقه طبق رابطه به دست آمد، که بهترین برازش را با مقدار اندازه گیری شده نشان داد. و اختلاف میانگین مقادیر مدل شده و مشاهداتی در سطح اعتماد یک درصد معنی دار نگردید.همچنین میزان تلفات تبخیر و باد بردگی اندازه گیری شده بین 6 تا 34 درصد و مدل سازی شده بین 11 تا 35 درصد متغیر بود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

تخمین صحیح میزان تلفات تبخیر و باد در آبیاری بارانی به منظور ارایه راه کارهایی جهت توسعه و بهره برداری بهینه از منابع آبی موجود حایز اهمیت است. در مناطق نیمه خشک، بخش قابل توجهی از آب مصرفی در مزرعه به صورت تلفات تبخیر و باد هدر می رود. این تحقیق با هدف ارایه روابطی جهت برآورد مقادیر تلفات آب حاصل از تبخیر و باد در شرایط مختلف جوی در دو حالت فشار آب 45 و 50 متر در سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک به روش استقرار آبپاش منفرد و بر اساس دستورالعمل استاندارد ISO 7749.2 در منطقه جنوب شرقی استان خوزستان انجام شد. در این بررسی با کاربرد رگرسیون چند متغیره روابطی با ضریب همبستگی بالا جهت تخمین تلفات تبخیر و باد به دست آمد. نتایج نشان داد که در شرایطی که سرعت باد از 4 متر بر ثانیه کمبود فشار بخار اشباع محیط از 6 کیلوپاسکال بیشتر گردند تلفات تبخیر و باد از 20 درصد تجاوز خواهد نمود. بنابراین، آبیاری بارانی هنگام ظهر یا در شرایط وزش بادهای شدید توصیه نمی شود.

درک صحیح از عوامل موثر در میزان تلفات تبخیر و باد در سیستم آبیاری بارانی به منظور ارائه راهکارهایی جهت توسعه و بهره برداری بهینه از منابع آبی حائز اهمیت است. این تحقیق با هدف شناسایی عوامل موثر بر میزان تلفات تبخیر و باد و همچنین ارائه معادلاتی جهت برآورد مقادیر تلفات تبخیر و باد در سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت با آبپاش متحرک در شرایط مختلف جوی و هیدرولیکی انجام پذیرفت. در این تحقیق آبپاش های ZK30، ZM22 و AMBO مورد استفاده قرار گرفت. آزمایش های مربوط به این تحقیق در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه کردستان واقع در روستای دوشان مطابق با استانداردهای، ISO 7749-1 استاندارد موسسه ی استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به شماره 8895-3 ISIRI به روش آبپاش منفرد انجام شد. میزان تلفات تبخیر و باد در شرایط مختلف جوی برای فشارهای مختلف اندازه گیری گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که در هر سه آبپاش مورد آزمایش، پارامترهای کمبود فشار بخار اشباع محیط و دما بیشترین میزان همبستگی را با تلفات تبخیر و باد دارند و این همبستگی در سطح احتمال 1 درصد معنی دار است. همچنین نتایج نشان داد که همبستگی پارامتر سرعت باد با میزان تلفات در آبپاش های ZM22 و ZK30 به ترتیب در سطح احتمال 1 درصد و 5 درصد معنی دار، و در آبپاش AMBO فاقد همبستگی معنی داری می باشد. به طور کلی میزان تلفات تبخیر و باد با افزایش 1 متر بر ثانیه بر سرعت باد به میزان 9.4 درصد افزایش می یافت.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

سابقه و هدف: در روش آبیاری غرق آبی در اراضی شالیزاری، تبخیر آب از سطح خاک یکی از اجزای تلفات آب محسوب می گردد. مقدار تبخیر در این اراضی تابع عوامل دما، رطوبت نسبی، سرعت باد، سطح پوشش گیاهی، عمق غرق آبی، عمق ایستابی در زیر سطح خاک و عوامل متعدد دیگر می باشد. در مدیریت های مبتنی بر آبیاری تناوبی، شالیزارها از حالت غرق آب دایم خارج گردیده اند و در هر نوبت آبیاری سطح آب در آن ها از حد فاصل غرق آب تا ظهور ترک مویین تغییر می کند. این تحقیق با هدف اندازه گیری مقدار تبخیر در دوره رشد برنج در عمق های مختلف غرق آبی در شرایط اراضی شالیزاری استان گیلان در محل مزرعه موسسه تحقیقات برنج کشور در مجاورت ایستگاه تحقیقات هواشناسی رشت در سال 1392 انجام شد.مواد و روش ها: پنج تیمار مختلف سطح ثابت آب نسبت به سطح خاک شالیزار (5، 2.5، 0، 5- و 10- سانتی متر) در سه تکرار و با استفاده از مینی لایسیمتر نصب شده در وسط کرتهای بزرگ شالیزاری با استفاده از طرح بلوک های کامل تصادفی اعمال گردید و تبخیر روزانه در آنها اندازه گیری شد.یافته ها: نتایج نشان داد که تلفات تبخیر در عمق های مختلف غرقابی در سطح 5% در برخی موارد با یکدیگر تفاوت معنی دار دارند. بیشترین مقدار تبخیر مربوط به تیمار صفر سانتیمتر و کمترین مقدار مربوط به تیمار 10- سانتیمتر، به ترتیب معادل 120.8 و 94 میلی متر بود. در همه تیمارها با گذشت زمان از ابتدای دوره، تبخیر در شالیزار به نصف کاهش می یابد. وقوع بارندگی نیز تبخیر را تا 75% کاهش می دهد. بدون در نظرگرفتن روزهای بارندگی نیز تفاوت تبخیر در سطوح مختلف غرقابی در شالیزار دارای تفاوت معنی دار می باشند. مقایسه میانگین ها نشان داد که بالا بودن ارتفاع سطح غرق آب در شالیزار موجب افزایش میزان تلفات تبخیر می گردد. با کاهش سطح غرق آب و نازک شدن لایه آب روی خاک، خصوصا در دوره رشد رویشی، تبخیر کاهش می یابد. اگر ارتفاع این لایه خیلی کم شود وبه صفر برسد و یا خاک در حالت نیمه اشباع قرار بگیرد، تبخیر مجددا افزایش می یابد. پس از آن در شرایطی که سطح آب در خاک پایین تر از شرایط نیمه اشباع است (10- سانتی متر) تبخیر بطور معنی داری کاهش می یابد.نتیجه گیری: نتایج اندازه گیری های تبخیر و نوسانات آن تشابه چشمگیری با نوسانات دمای اندازه گیری شده در هر تیمار (در عمق 5 و 10 سانتیمتری زیر سطح خاک) و همچنین دمای آب دارد و تیمارهایی که دارای تلفات تبخیر بیشتر هستند، تیمارهایی هستند که در بازه های روزانه دماهای بیشتری در محیط آب و خاک آنها ثبت شده است. در شرایط وجود آب کافی وجود لایه نه چندان ضخیم غرق آب باعث جلوگیری از بالارفتن تبخیر آب می گردد، اما در صورت نبود آب لازم برای حفظ حالت غرق آب، برای کاهش تلفات تبخیر، استقرار آب در بیش از 5 سانتی متر پایین تر از سطح خاک در اولویت قرار دارد.

این مطالعه به منظور ارزیابی عملکرد سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت در مزارع و شناسایی چالش های بهره برداری در آنها انجام شد. ارزیابی شامل اندازه گیری ضریب یکنواختی کریستیانسن (CU)، یکنواختی توزیع آب (DU)، راندمان پتانسیل کاربرد در ربع پایین (PELQ)، راندمان واقعی کاربرد در ربع پایین (AELQ) بود. متوسط تلفات تبخیر و باد بردگی در سامانه های منتخب در استان های اصفهان و فارس به ترتیب برابر 19 و 16 درصد بود. میانگین مقادیر DU و CU سامانه های مورد ارزیابی در استان اصفهان به ترتیب 55 و 63 درصد و در استان فارس نیز به ترتیب برابر با 64 و 76 درصد بود. میانگین مقادیر PELQ و AELQ در استان اصفهان به ترتیب برابر با 45 و 38 درصد و در استان فارس برابر با 53 و 46 درصد بود. میانگین مقدار PELQ در مزارع استان فارس نسبت به استان اصفهان به میزان 18 درصد بیشتر بود. در تمام سامانه های آبیاری مورد ارزیابی، راندمان پتانسیل کاربرد آب کمتر از محدوده قابل قبول بود و علت آن را می توان ناشی از پایین بودن یکنواختی توزیع آب یا تلفات تبخیر و باد بردگی و نیز نامناسب بودن فشار و نیز ضعف در طراحی و اجرای نامناسب و بهره برداری دانست. با توجه به مواجه بودن مناطق موردبررسی با کمبود آب و انرژی و از همه مهمتر محدودیتهای اقلیمی (گرمای شدید و بادخیز بودن بیشتر مناطق زراعی) بهتر است از سامانه های آبیاری بارانی با فشار متوسط (آبپاش های کوچک)، سامانه آبیاری قطره ای و یا به طورکلی از سامانه های کم فشار استفاده گردد.